Ramón Cabanillas Enríquez ( No desterro, 1913 ) “Taberna”

Os mozos mariñeiros da fiada

lémbrase rindo alleos de coidados;

cheira a aceite e pemento requeimados

rustido de xurés e caldeirada.

Conta o patrón nunca corro a trebonada

do ano setenta, -historia de afogados;-

e empuxándose, inando, entran mollados

os homes dunha “lancha de enviada”.

Pasa de man en man a xerra roiba

de albariño, e namentres cae a choiva

e o vento fai tembrar a casa enteira,

detrás do mostrador clarexa o ceo

nas trenzas de ouro, no mirar sereo,

na surrisa de luz da taberneira.

Manuel Antonio ( Foulas, 1922-1925 ) “Mariñeiro da ría”

Folleou nos vieiros do mar

insospeitados atlas de estrelas

e a partitura das maregadas

que a eslora quer desacompasar.

Atracou outras noite

as constelacións artificiaes

das cidades varadas

dibuxadoras da sorrisa

dos oitavos pecados capitaes.

No seu lírico álgum da Ría

rubran antípodas decoracións.

O seu remo soneante

as vegadas

sofre un exerto de nordecía.

Trouxo de cada meridian

uns ouvidos políglotas

un novo retrato do splenn

e un taravico tatuado na man.

Nas tardes deitadas ó sol

o cachimbo saudoso

ven a follear o xornadario

interliñado nas follas do rol.

O serán

vainzos zugando o sangue

Hai un ronsel que nos chama

S.O.S.

A cruz dos afogados

no con

ergue o seu crucificado radiograma.

Alfonso X el sabio ( Lírica profana galego-portuguesa ) “O que foi pasar a serra”

O que foi pasar a serea

e non quis servir a terra,

é ora, entrant’ a guerra,

que faroneja?

Pois el agora tan multó erra,

maldito seja!

O que levou os dinheiros

e non troux’ os cavaleiros,

é por non ir nos primeros

que faroneja?

Pois que ven cõnos prestumbreiros,

maldito seja!

O que filhou gran soldada

e nunca fez cavalgada,

é por non ir a Ganada

que faroneja?

Se é ric’omen ou á mesnada,

maldito seja!

O que meteu na taleiga

pouc’aver e muita meiga,

é por non entrar na Veiga

que faroneja?

Pois Chus mol[e] é que manteiga,

maldito seja!

Luis Amado Carballo ( El Pueblo Gallego, 25-7-1924 ) “A carón do Atlántico”

Hai lóstregos de esperanza

na lonxitú do mar

e comenza a alborada

nun céltico cantar.

A belida GALICIA

durmida nas súas magias

pon un ronsel de pirata

na inquedanza das augas.

Na súa misa lírica

leva o Santo Graal

e comulga con sol

no templo do aserán.

Os seus ollos chorosos

contemplan o camiño

que trazan as estrelas

en branco remuiño.

E a nosa santa TERRA

magoada de penares

escoita a canción brava

que balbordan os mares.

Soñando no futuro,

esquecendo o presente.

Leva no seu ollar

a lumeira do abrente.

Os roxos aturuxos

acenderon no lonxe,

lumeiradas de sangue

nos cabezos dos montes.

Camiña de vagar

unha estrela viaxeira

e na conca da ría

bebe o sangue da TERRA.

O mar salaia néboa

que vèn chamar as portas

e para a nosa patria

de amor pide unha esmola.

Caeron as súas verjas

nas nosas mans aguadas

co exilio melancólico

das rosas esfolladas.

Nevou na nosa alma

seu ollar bizantino

e a súa roiba voz

tornáramos meninos.

E pola corredoira,

ían entre as silveiras

as escumas de lúa

como tépedas breixas.

Hai lóstregos de esperanza

na lonxitú do mar

e comenza a alborada

nunca céltico cantar.

Manuel Leídas Pulpeiro ( Cantares gallegos, 1911 )

Todos me dicen que espío,

que logo me leva o aire;

e a culpa tenma un nubeiro

que se me puxo por diante.

Con me casar como quixen,

e ter o ceio na casa,

non hai noite que non me acorde

das noites da muiñada.

Como te ves con camisa,

xa coidas que eres grandeza;

non sal o toxo de toxo

por froleado que esteña.

Non quero a vida da vila,

anque folgaba ma deán;

quero ir vir polos pousos

ó sol e ó aire na aldea.

Vaite, bazurro, que vento

coa miña mantela nova;

vaite, bazurro, da festa,

que quero dar catro voltas.

Queren que queira un toupizo,

con cara e corpo de cepo;

e eu busco moza galana,

e de corpiño bringuelo.

¡Dios che pague a tùa esmola,

cariña de repinaldo!

Non che coidei que tiveses

corazonciño tan brando.

Aunque che son da Montaña,

ándoche ben limpa e fresca;

que, anque che son da Montaña,

non che son das carrachentas.

Aquilino Iglesia Alvariño ( Cómaros verdes, 1947 ) “Olas salgadas”

Na mar, olas salgadas, cabeleiras

verdenevadas, ledas coma o vidro

liso, suave e frío, ou vento duro.

Cobras de lentos lombos, olas, ondas

cara s tódal-as praias. Escaleras

de lúa en carriola, rebrilando.

Lirios sin sangue da non doce aquel.

Lúas novas en bercios, lavas de puro

dun sol inda doncel, garrido e forte

coma o dos vellos poemas do Helesponto[1].

Velahí redes a mar, a mar primeira,

navegada de noites e de ventos,

sin naufraxios non ledos argonautas,

terrible de inocencia, corte e bela.

En doces brazos de auga adormecida,

a terra, sin ninguén, leda e vizosa,

nun silencio de espacios infinitos

e un revóo sotil de abelaiñas.

[1] Antiguo nome do estreito dos Dardanelos. Se pensamos que a cidade máis importante destaca parte é Troia, podemos dicir que se quere referir ós poemas homéricos, especialmente á Odisea, como poema ou canto do mar.

Celso Emilio Ferreiro Míguez ( Longa noite de pedra, 1962 ) “Lembranza”

Cicais non fuches máis que una lembranza

nascida na lembranza dende o abrente

dunha noite lonxana

de chuvia, vento e sangue.

Aquiles cás ladraban non sei ónde.

Mais ¿onde estaba Dios naquiles intres,

nos que eu ficaba só coma un penedo

cun telegrama tremendo na blusa

(stop) Dos derradeiros segredos?

Somentes eres lembranza, digo, fumo

dunha fogueira acesa no arrabalado

do mundo, sobre a neve,

baixo un rumor de peixes e formigas.

Estou eiquí, e ti, lembranza

xa non estás. Fuxiches polo río

como unha esquiva pomba que voara

por sobre centeeiras de vento,

dándote e fuxindo,

axóuxere do mar na leve praia.

Luis Benigno Vázquez Fernández-Pimentel ( Sombra do aire na herba, 1959 ) “Nocturno”

O corazón ben o sabía,

e na frente da noite

a música rompía frores de marfil

pra o piano pulido de silencio.

Eu pensábache regalar a iauga da noite

pra vestir os teus hombros acaídos.

¿I as voceciñas das frores da amendoeira?

¡Cánto medo sobre o tronco negro

e cánto espía a una i outra beira do río

contando as estrelas que se queren afogar!

Non sabes que o muiño devolverache màis puro o vidro.

Relanzo, vitral…

¡Que medo dan as frores na noite,

sin sangre, sin voz!…

As dalias marelas, nunca aire mouro choídas,

mortas estrelas en caixas de ébano.

O alciprés defende o silencio das escalinatas.

Auga de mirtos, verde auga, dura

fonte que me acompañas.

Si tu non foras…

¡Que medo dan as frores da noite!

Luis Benigno Vázquez Fernández-Pimentel ( Sombra do aire na herba, 1959 ) “Nocturno”

O corazón ben o sabía,

e na frente da noite

a música rompía frores de marfil

pra o piano pulido de silencio.

Eu pensábache regalar a iauga da noite

pra vestir os teus hombros acaídos.

¿I as voceciñas das frores da amendoeira?

¡Cánto medo sobre o tronco negro

e cánto espía a una i outra beira do río

contando as estrelas que se queren afogar!

Non sabes que o muiño devolverache màis puro o vidro.

Relanzo, vitral…

¡Que medo dan as frores na noite,

sin sangre, sin voz!…

As dalias marelas, nunca aire mouro choídas,

mortas estrelas en caixas de ébano.

O alciprés defende o silencio das escalinatas.

Auga de mirtos, verde auga, dura

fonte que me acompañas.

Si tu non foras…

¡Que medo dan as frores da noite!

Álvaro Cunqueiro Mora ( Herba de aquí e acolá, 1980 ) “Antonio Nobre”

No abeledo as froles caíron coa noite

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

No río. Douro medraba a yerba

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

Na lúa de Coimbra dormía o Merlo

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

No Sena as guindas ven a Mosa Señora

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

No mencer de New York matan un heno

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

Nas ollas Madeira os defuntos venden anhelos

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

Na Torre de Anto a yerba sangra os pozos

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!

Ai alauda que vives do branco!

Ai limoeiro das frescas aguas!

Ai cazador do verde cabalo!

Ai airiño da blanca nova!

Ai saudade cos ollos tristes!

Ai a cobra con pano a curra!

Ai Antonio Nobre cos pés xeados!