Francisco Añón Paz ( Poesía en Galego ) “A Galicia”

De teus recordos vivo ¡Galicia encantadora!,

por teus anacos morro, idolatrando chan,

onde voou sorrindo da miña infancia a aurora,

onde as máis caras prendas que o corazón adora,

o derradeiro sono en paz durmindo están.

¡Ai!, eu tamén quixera durmir no teu regazo,

cando fechando os ollos dixera ó mundo adiós,

para contigo unirme en máis estreito lazo,

nun empinado outeiro, nun foxo ou nun ribazo,

que son para quen morre tódolos sitios bos.

Pintar quixera agora en loumiñeiro canto

teus vales e montañas, teus ríos e teu mar;

mais describir non podo tan feiticeiro encanto,

e as ourentes flores do teu precioso manto

coas minas tristes bágoas podríanse ourizar.

¡Ai!, se alas tivese, traspondo o Guadarrama

e outras altas serras cal rápido cóndor,

iría ver, Calicia, teu rico panorama,

teu verde chan florido que os aires embalsama,

e o natal curruncho do meu primeiro amor.

Vería desa altura teu mar de azul e prata,

que desde a nobre Asturias ó libre Portugal,

pola fachada costa bruando se dilata;

vería o sacro Pindo e a grande catarata,

que o Ezaro gomita dun alto penedal.(…)

Manuel Curros Enríquez 

Ten a serena o canto,

i a serpe o alento;

o lago ten a onda,

Dios ten o inferno.

Ti tes dabondo

co que tes escondido

nese teus ollos.

O trono dos monarcas,

do sabio os trunfos,

a groria do poeta,

o ouro do mundo:

dera eso todo

por solo unha mirada

deses teus ollos.

Buscan os pitorreises

pra faguer niño,

a herba santa que nace

beira dos ríos.

Eu busco solo

unha mirada meiga

deses teus ollos.

Cando se pon a lúa

tras dos penedos,

choran as estreliñas

todas do ceo.

Tamén eu choro

cando non me alumean

eses teus ollos.

Marcial Valladares Núñez ( En Galicia humorística, n° 10 [30-5-1888], p.300 ) “Os dous ratos”

Solitario n’un muiño certo rato,

Fariña e grao comendo sin mandato,

Ordenou (porque soio s’aburria)

Burcar entr’os parentes, compañía.

Ó monte saeu, pois moi caladiño

E outro rato atopou, tan flacuchiño,

Qu’entendeu o pasaba malamente.

Saudárons’entreambos cortésmente

E di logo o d’o muíño:-“Parentólo,

Ja ves que gordo estou como un carólo!

Ti andas coa barriga sempre lasa;

Eu vivo cal señor n’a süa casa,

Fago o que me dá a gana, non traballo

E ti dórmes d’o monte entr’o gasgallo.

Vente comigo, juntos viviremos

E, juntos n’o meu muiño brincaremos”.

-“Falas bén, parentólo, lle contesta.

Iría mais c’o jués non quéro festa.”

-“Anda, vente, o d’o muiño lle replica,

Qu’ali nadie á ajejarme se dedica”

Botan a andar os dous moi falangueiros

E, d’o muiño ó que tocan os lindeiros,

Dill’o gordo ó d’o monte -“Entra ti diante”

-“Non, non, ti qu’eres d’a casa habitante”

Entra o gordo n’a casa conocida;

Pró estaba o jués e pescam’o enseguida.

O d’afóra ós chilidos escapou

E dijo, ó qu’en seguro s’atopou:

-“¡Porreta! Vale mais flaco n’o mato,

Que gordo metido n’o c…. d’o gato.”

Po-l-a recoleución

Ramón Cabanillas Enríquez ( No desterro, 1913 ) “Taberna”

Os mozos mariñeiros da fiada

lémbrase rindo alleos de coidados;

cheira a aceite e pemento requeimados

rustido de xurés e caldeirada.

Conta o patrón nunca corro a trebonada

do ano setenta, -historia de afogados;-

e empuxándose, inando, entran mollados

os homes dunha “lancha de enviada”.

Pasa de man en man a xerra roiba

de albariño, e namentres cae a choiva

e o vento fai tembrar a casa enteira,

detrás do mostrador clarexa o ceo

nas trenzas de ouro, no mirar sereo,

na surrisa de luz da taberneira.